Dora, uradora en rode vijven: bonusstenen in riichi

Een hand van 1 han is weinig waard. Dezelfde hand met drie dora erin is ineens een stevige winst. Dora zijn de bonusstenen van riichi, en ze maken het spel spannend: een saaie hand kan door één omgedraaide steen veel meer waard worden. In de gids riichi mahjong voor beginners staat een korte uitleg. Hier gaan we dieper in op de aanwijzer, kandora, uradora en rode vijven.

We volgen de EMA-riichiregels in de Nederlandse vertaling van de Nederlandse Mahjong Bond (NMB-Riichi-spelregels-NL-2025). Andere regelsets kunnen op details afwijken.

Aan het begin van elke hand wordt in de dode muur, de veertien stenen aan het eind van de muur, een steen omgedraaid. Dat is de dora-aanwijzer. De NMB-regels noemen hem de dorawijzer.

De aanwijzer zelf is niet de dora. De dora is de volgende steen in de reeks.

Bij de cijferstenen is het eenvoudig: de dora is de volgende steen in dezelfde kleur. Na een negen komt weer de één.

Is cirkel 9 de aanwijzer (links), dan is cirkel 1 de dora (rechts).

Winden en draken

Voor troefstenen gelden vaste kringen. Volgens de NMB-regels:

• Winden: Oost wijst Zuid aan, Zuid wijst West aan, West wijst Noord aan, Noord wijst Oost aan.
• Draken: Rood wijst Wit aan, Wit wijst Groen aan, Groen wijst Rood aan.

Noord als aanwijzer maakt Oost tot dora.

De rode draak als aanwijzer maakt de witte draak tot dora. Dat verrast veel beginners, die verwachten dat de rode draak zelf dora is.

Elke dora in je winnende hand levert 1 han op. Heb je drie exemplaren van de dora, dan zijn dat 3 han.

Stel dat cirkel 9 de aanwijzer is. Dan is cirkel 1 de dora, en deze hand heeft er drie. Je verklaart riichi en wint op karakter 3 of 6: dat is 1 han voor riichi plus 3 han voor de dora, samen 4 han.

Wijzen meerdere aanwijzers dezelfde steen aan, dan telt die steen volgens de regels ook meerdere keren als dora.

Dora zijn geen yaku

Het belangrijkste om te onthouden: dora geven je geen recht om te winnen. Je hebt altijd minstens één echte yaku nodig. Een hand vol dora zonder yaku mag niet winnen. In het voorbeeld hierboven is riichi de yaku; zonder riichi zou de hand, ondanks drie dora, niet op een weggooier mogen winnen.

Na elke kong draait de speler die de kong maakt volgens de NMB-regels een nieuwe aanwijzer om, direct rechts van de vorige. Die wijst de kandora aan. Kandora tellen precies zoals gewone dora, voor iedereen.

Daarom maakt een kong het spel altijd spannender: niet alleen voor jou, maar ook voor je tegenstanders kan een nieuwe aanwijzer extra han opleveren.

Wint een speler die riichi heeft verklaard, dan draait hij na zijn winst de stenen onder de dora-aanwijzer en eventuele kandora-aanwijzers om. Die stenen wijzen de uradora aan.

• Uradora tellen alleen voor een speler die riichi heeft verklaard.
• Je weet pas na je winst of ze iets opleveren.
• Ze zijn een van de redenen om riichi te verklaren, zie wanneer verklaar je riichi?.

Veel Japanse sets hebben rode vijven: in elke kleur is één van de vier vijven rood. In regelsets die ze gebruiken, levert elke rode vijf een extra han op, net als een dora.

Maar let op: volgens de NMB-regels worden rode vijven niet meer gebruikt in de EMA-riichiregels. Op Nederlandse toernooien speel je dus zonder. Heeft je set rode vijven, dan vervang je ze door gewone vijven, als die in de set zitten, of spreek je af dat ze als gewone vijf tellen.

Speel je thuis of online met andere regels, dan kunnen rode vijven wel meetellen. Spreek het vooraf af.

• Houd dora vast als ze in je hand passen. Een dora weggooien kost je hand waarde, en geeft een tegenstander misschien een extra han.
• Losse dora zijn lastig. Een losse dora-draak die nergens bij past, kan toch beter weg dan je hele hand ophouden.
• Let op dora bij tegenstanders. Ligt er een open pung dora bij een ander, dan is diens hand al minstens 3 han waard. Verdedig.

Voor riichi heb je een set van 136 stenen nodig, met puntenstokjes. Veel riichisets hebben rode vijven; die laat je weg voor EMA-regels. Zie de koopgids riichi-sets.

De dora is de steen ná de aanwijzer, met vaste kringen voor winden en draken. Elke dora, kandora en uradora is 1 han waard, maar geen yaku. Uradora tellen alleen na een riichi-winst, en rode vijven worden in de EMA-regels niet gebruikt. Lees verder bij dora in de begrippenlijst, de volledige riichi-regels of furiten uitgelegd.