Amerikaans mahjong (NMJL): zo speel je het

Amerikaans mahjong (in de VS meestal American Mah Jongg gespeld) is de variant die in de Verenigde Staten wordt gespeeld. Het spel stamt van het Chinese mahjong, maar is in de twintigste eeuw sterk veranderd. De grootste organisatie is de National Mah Jongg League (NMJL), die volgens mahjongexpert Tom Sloper in 1937 werd opgericht.

Drie dingen maken Amerikaans mahjong anders dan alle andere varianten:

1. 1Je speelt met een kaart. Je mag alleen winnen met een hand die op de jaarkaart van de NMJL staat.
2. 2Er zijn jokers. Een set heeft acht jokers die andere stenen vervangen.
3. 3De Charleston. Voor elk spel ruil je stenen met je medespelers.

Er zijn geen chows: je mag nooit een weggelegde steen pakken om een reeks te maken. Je werkt met groepen van gelijke stenen en met de patronen van de kaart.

Een Amerikaanse set heeft 152 stenen:

De Amerikaanse namen zijn dots, bams en craks. De witte draak heet soap (zeep).

Amerikaanse sets hebben vaak grote Westerse cijfers in de hoek en worden geleverd met rekjes met een schuifplank (pushers). Daarmee schuif je je muur naar het midden. Heb je een set met jokers erin, dan is het waarschijnlijk een Amerikaanse set. Kijk voor zo'n set in de koopgids voor Amerikaanse sets.

Draken horen bij een soort In Amerikaans mahjong is elke draak gekoppeld aan een soort:

| craks | | Groene draak

| bams | | Witte draak (soap)

| dots |

Op de kaart zie je dat terug in de kleuren. De witte draak kan in sommige handen ook dienen als nul, bijvoorbeeld in handen met het jaartal.

Bloemen Alle acht bloemen zijn in Amerikaans mahjong uitwisselbaar: een bloem is een bloem, ongeacht de afbeelding. Ze zijn geen bonusstenen zoals in Hongkongs mahjong, maar gewone stenen die in handen van de kaart voorkomen.

Mahjong kwam in de jaren twintig van de vorige eeuw naar Amerika en werd daar een rage. Volgens Wikipedia leidde de toenmalige telling (het Babcock-systeem) ertoe dat spelers vooral op grote limiethanden gingen jagen. Gewone handen raakten daardoor in onbruik.

Daarna vonden Amerikaanse spelers hun eigen weg. Tom Sloper schrijft de typische Amerikaanse veranderingen, zoals het schrappen van chows en het beperken van handen tot vaste groeperingen, vooral toe aan de vrouwen die het spel in die tijd speelden. In 1937 werd de National Mah Jongg League opgericht. Die bepaalt sindsdien met een jaarlijkse kaart welke handen geldig zijn.

Het gevolg: Amerikaans mahjong is minder een spel van vrij bouwen en meer een puzzel. Elk jaar moet je de nieuwe kaart leren, en dat houdt het spel fris voor vaste groepen.

De NMJL-kaart is het hart van het spel. Elk jaar brengt de League een nieuwe kaart uit, en alleen de handen op de kaart van dat jaar zijn geldig. Zo blijft het spel elk jaar anders.

Hoe de kaart werkt:

• Handen staan in categorieën, bijvoorbeeld rond even of oneven getallen, opeenvolgende getallen, winden en draken.
• Elke hand heeft een waarde. Volgens Tom Sloper liggen die meestal tussen de 25 en 50 punten.
• Een X naast een hand betekent exposed: je mag weggelegde stenen claimen en open neerleggen.
• Een C betekent concealed: de hand moet gesloten blijven, alleen de winnende steen mag van een ander komen.
• Kleuren geven aan of groepen in dezelfde soort of in verschillende soorten moeten.
• Op de achterkant staan de belangrijkste spelregels.

Een hand op de kaart is altijd precies 14 stenen. Omdat de kaart voorschrijft welke stenen je nodig hebt, kies je aan het begin van het spel een of twee handen waar je naartoe werkt.

Naast de NMJL bestaat de American Mah-Jongg Association (AMJA), die een eigen kaart uitgeeft. Spreek dus af met welke kaart je speelt.

In Amerikaans mahjong maak je deze groepen:

Pung:

· Kong:

· Paar:

Omdat er maar vier exemplaren van elke steen zijn, kun je een quint of sextet alleen maken met jokers (of met bloemen, waarvan er acht zijn).

Plaatsen en muur Met de dobbelstenen bepaal je wie Oost wordt: de hoogste worp. Iedere speler bouwt een muur van negentien stenen lang en twee hoog, op of tegen zijn rekje.

Delen Oost gooit met de dobbelstenen om te bepalen waar de muur opengaat. Iedereen pakt dertien stenen. Oost krijgt er veertien. Heeft Oost meteen een complete hand van de kaart, dan mag hij direct mahjong roepen.

Voor het spel begint, ruilen de spelers stenen in de Charleston. Zo kun je stenen kwijtraken die je niet nodig hebt en stenen krijgen voor de hand die je kiest.

De eerste Charleston (verplicht) 1. Rechts: geef drie stenen aan de speler rechts. 2. Over: geef drie stenen aan de speler tegenover je. 3. Links: geef drie stenen aan de speler links. Hier mag je een blinde pass doen: je geeft een, twee of drie stenen die je net hebt gekregen door zonder ze te bekijken.

De tweede Charleston (optioneel) Iedere speler mag na de eerste Charleston de tweede stoppen. Volgens Tom Sloper kan dat alleen in het korte moment tussen de eerste "links" en de tweede "links".

1. 1Links: drie stenen naar links.
2. 2Over: drie stenen naar de overkant.
3. 3Rechts: drie stenen naar rechts, opnieuw met een mogelijke blinde pass.

De beleefdheidspass Tot slot mogen de spelers tegenover elkaar nog nul tot drie stenen ruilen, als beide spelers dat willen.

Na de Charleston legt Oost een steen weg. Daarna speel je tegen de klok in: trek een steen, leg er een weg. Stenen worden met de klok mee van de muur gepakt.

Een beurt in de praktijk Een gewone beurt ziet er zo uit:

1. 1Je trekt een steen van de muur. Je hebt nu veertien stenen.
2. 2Maakt die steen je hand van de kaart compleet? Roep dan "Mahjong".
3. 3Ligt er bij iemand een joker in een open groep en heb je de echte steen? Dan mag je nu ruilen.
4. 4Je legt een steen weg en noemt hem bij naam, bijvoorbeeld "drie bam".

Wordt jouw steen geclaimd, dan gaat het spel verder bij de speler die hem claimde. Spelers daartussen slaan hun beurt over.

Een weggelegde steen claimen Een weggelegde steen mag je alleen claimen voor:

• een pung, kong, quint of sextet die je open neerlegt (een exposure), of
• mahjong, als die steen je hand compleet maakt.

Een weggelegde steen pakken voor een paar of een single mag niet, behalve als je daarmee mahjong maakt. En omdat er geen chows bestaan, kun je nooit een steen voor een reeks claimen.

Bij een exposure leg je de groep open op je rek en leg je daarna een steen weg. In een concealed hand (C op de kaart) mag je geen exposures maken.

Jokers gebruiken - Een joker vervangt een steen in een pung, kong, quint of sextet. - Een joker mag niet in een single of een paar. - Je kunt meerdere jokers in één groep gebruiken.

Een joker terughalen Ligt er een joker in een open groep (bij jezelf of een ander), dan mag je die ruilen voor de echte steen. Dat doe je in je eigen beurt, als je een steen hebt gepakt: je legt de echte steen bij de groep en neemt de joker. Je mag in één beurt meerdere jokers ruilen. Zie ook joker ruilen.

Heb je een complete hand die precies overeenkomt met een hand op de kaart, dan roep je "Mahjong" en laat je je stenen zien. De anderen controleren je hand met de kaart.

Is de muur op en heeft niemand mahjong, dan is het een wall game: niemand betaalt en er wordt opnieuw gedeeld.

Dode hand Je hand is dood als je te veel of te weinig stenen hebt, of als je exposures laten zien dat je geen enkele hand van de kaart meer kunt maken. Elke speler mag een andere speler daarop aanspreken. Met een dode hand speel je niet meer mee voor de winst, maar je betaalt wel als een ander wint.

De waarde van de hand staat op de kaart. Spelers betalen meestal met munten of fiches.

Een rekenvoorbeeld: je wint op een weggelegde steen met een hand van 25 punten. De aflegger betaalt 50, de andere twee elk 25. Je ontvangt 100. Pak je de steen zelf, dan betaalt iedereen 50 en ontvang je 150.

• Een steen claimen voor een paar. Dat mag alleen als die steen je mahjong compleet maakt. Anders moet je je paar zelf trekken.
• Een joker in een paar of single stoppen. Jokers horen alleen in groepen van drie of meer gelijke stenen.
• Een joker doorgeven in de Charleston. Dat is niet toegestaan, ook niet blind.
• Exposures maken in een concealed hand. Staat er een C bij je hand op de kaart, dan moet alles verborgen blijven. Alleen de winnende steen mag van een ander komen.
• Te snel open leggen. Een exposure vertelt de tafel precies welke hand je speelt. Daarna houden anderen die stenen vaak vast, of ruilen ze jokers uit jouw groepen.
• Met de kaart van vorig jaar spelen. Alleen de handen op de kaart van het lopende jaar zijn geldig.

• Bekijk je stenen met de kaart erbij. Zoek twee of drie handen die bij je stenen passen voordat de Charleston begint.
• Gebruik de Charleston slim. Geef stenen weg die in geen van je opties passen. Let op wat je krijgt: dat zegt iets over wat anderen niet zoeken.
• Bewaar jokers. Een joker is je kostbaarste steen. Leg er nooit een weg als het niet hoeft.
• Pas op met exposures. Wie een groep open legt, verraadt welke hand hij speelt. Medespelers houden dan die stenen vast.
• Jokerless loont. Kun je zonder jokers winnen, dan verdubbel je de waarde.

Amerikaans mahjong voelt daardoor als een ander spel. Bij de andere varianten bouw je vrij een hand van vier sets en een paar. Bij Amerikaans mahjong puzzel je naar een van de voorgeschreven handen. Wie de Chinese of Japanse varianten kent, moet vooral wennen aan de kaart en het ontbreken van chows.

In Nederland wordt Amerikaans mahjong veel minder gespeeld dan MCR, riichi of de Nederlandse regels. Wil je het leren, dan heb je een Amerikaanse set met jokers nodig en de kaart van dit jaar.