Nederlandse regels: zo speel je het

Als Nederlanders het over "de Nederlandse regels" of "Hollands mahjong" hebben, bedoelen ze meestal de Nederlandse Toernooi Spelregels (NTS). Die regels zijn in 2002 opgesteld door een commissie van Nederlandse spelers, op basis van Het kleine Mah-Jongg boek van Miriam La Heij en Frans Schermer en Het Groot Mahjongboek van Jelte Rep. In 2005 nam de toen net opgerichte Nederlandse Mahjong Bond (NMB) ze over. De huidige uitgave is van 2019.

Volgens het voorwoord van de bond komt deze variant "het dichtste bij het originele mahjong volgens de handleiding die bij elk spel wordt meegeleverd". Dat merk je: je telt punten voor pungs en kongs, en daarna verdubbel je die. Wie de Hollandse telling kent van thuis, herkent het meeste meteen.

Deze pagina volgt het officiële spelregelboekje en de puntenkaart van de NMB. Thuis spelen veel mensen met eigen huisregels, bijvoorbeeld mét bloemen en seizoenen. Daar kom je onderaan meer over te weten.

Bij de NTS speel je met 136 stenen. De acht geluksstenen (bloemen en seizoenen) doen niet mee. Je hebt:

De NMB gebruikt drie groepsnamen die je op de puntenkaart terugziet:

• Eenvoudige stenen: de 2 t/m 8 van elke soort.
• Hoekstenen: de enen en negens.

• Troefstenen of edelstenen: de winden en draken.

Verder heb je twee dobbelstenen nodig. Rekjes ("latten") en een windindicator zijn handig, maar niet verplicht.

Elke speler krijgt een windrichting. Bij mahjong zit Zuid rechts van Oost, West tegenover Oost en Noord links. Je speelt tegen de klok in: Oost, Zuid, West, Noord.

Bij de NTS bepaal je met de dobbelstenen wie Oost wordt: iedereen gooit één keer met twee dobbelstenen en de hoogste worp wordt Oost.

Een compleet spel heeft vier ronden van vier spellen, dus zestien spellen. Elke ronde heeft een heersende wind: eerst Oost, dan Zuid, dan West en ten slotte Noord. Op toernooien speel je vaak op tijd of een afgesproken aantal ronden.

1. 1Leg alle stenen met de afbeelding naar beneden en schud ze goed.
2. 2Iedere speler bouwt een muur van zeventien stenen lang en twee hoog. De vier muren schuif je tegen elkaar tot een vierkant.
3. 3Oost gooit met twee dobbelstenen. Tel tegen de klok in, met Oost als één, om te bepalen bij welke speler de muur opengaat.
4. 4Die speler gooit opnieuw en telt de twee worpen bij elkaar op. Met dat totaal telt hij van rechts naar links op zijn eigen muur af.
5. 5Daar neemt hij een stapeltje van twee stenen weg en legt die twee losse stenen rechts van de opening bovenop de muur.
6. 6De eerste veertien stenen rechts van de opening (inclusief de losse stenen) vormen de dode muur. Daaruit pak je extra stenen na een kong.
7. 7Oost pakt vier stenen links van de dode muur, daarna Zuid, West en Noord. Dat gaat drie keer rond, en daarna pakt iedereen nog één steen. Iedereen heeft dan dertien stenen. Oost pakt er een veertiende bij.

Zijn de losse stenen op, dan vul je de dode muur niet aan uit de levende muur. Je legt dan de volgende twee stenen van de linkerkant van de dode muur bovenop.

Oost begint met het wegleggen van een steen, open, binnen de vier muren. Bij de NTS noem je de naam van de steen die je weglegt. Daarna pakt Zuid een steen van de muur en legt er een weg, en zo verder tegen de klok in.

Je doel is een complete hand van vier sets en een paar:

• Chow: drie opeenvolgende stenen van één soort.

• Pung: drie gelijke stenen.

• Kong: vier gelijke stenen.

• Paar: twee gelijke stenen.

Een voorbeeld van een complete hand:

Stenen die je zelf van de muur pakt, houd je verborgen. Zo zien je tegenstanders zo min mogelijk van je spel.

Je mag de laatst weggelegde steen pakken om een set te maken. Zodra de volgende speler een steen van de muur pakt en daarmee op tafel tikt, is die kans voorbij. De NMB vraagt minstens twee seconden reactietijd.

Chowen Een chow mag je alleen claimen van de speler links van je, dus als jij de volgende bent. Je roept "chow", legt de set open op tafel en legt een andere steen weg.

Pungen Een pung mag iedereen claimen, ook als je niet aan de beurt bent. Je roept "pung", legt de set open neer en legt een steen weg. Het spel gaat dan verder bij de speler rechts van jou. Spelers daartussen worden overgeslagen.

Kongen Vier gelijke stenen zijn pas een kong als je die declareert. Er zijn drie manieren:

1. 1Dichte kong: je hebt alle vier zelf gepakt. Je legt ze gesloten (met de afbeelding naar beneden) op tafel.

1. 1Open kong van tafel: je hebt een verborgen pung en iemand legt de vierde steen weg.
2. 2Pung aanvullen: je hebt een open pung en pakt zelf de vierde steen van de muur.

Na elke kong pak je een losse steen van de dode muur, de steen die het dichtst bij de levende muur ligt. Een kong declareren kan alleen als je aan de beurt bent.

Het paar Het paar kun je gedeeld krijgen of uit de muur pakken. De tweede steen van een paar mag je alleen van tafel pakken als je daarmee mahjong maakt.

Voorrang Willen meerdere spelers dezelfde steen, dan gaan pung en kong voor chow. Mahjong gaat altijd voor. Kunnen meerdere spelers mahjong maken met dezelfde steen, dan geldt deze volgorde:

limietspel → paar → pung → chow

Is de situatie gelijk, dan wint de speler die het eerst aan de beurt is.

Heb je nog één steen nodig, dan heb je een wachtend spel. Je wacht dan op een steen voor een chow, een pung, een paar of een onregelmatig limietspel. Bijvoorbeeld:

Deze speler wacht op de laatste

voor het paar. De winnende steen mag van de muur komen of van tafel.

Heb je een complete hand, dan roep je "mahjong". De anderen controleren je hand. Een zelf gepakte winnende steen houd je apart, omdat die punten oplevert.

Roep je ten onrechte mahjong, dan heb je een dood spel en wordt er doorgespeeld.

Na elk spel draaien de winden door, tegen de klok in: Zuid wordt Oost, Oost wordt Noord. Dat gebeurt na elk spel, ook als Oost heeft gewonnen. Daarin verschilt de NTS van bijvoorbeeld de Hongkongse regels en riichi, waar Oost na een overwinning Oost blijft.

Is de levende muur op en kan niemand meer mahjong maken, dan is het remise. Er worden dan geen punten geteld en de winden draaien door.

De NTS-telling werkt in drie stappen:

1. 1Tel de basispunten voor je pungs, kongs, paren en (als winnaar) mahjong.
2. 2Pas de verdubbelingen toe. Elke verdubbeling verdubbelt je hele totaal.
3. 3Verreken de punten met de andere spelers.

Losse stenen en chows leveren geen punten op.

Basispunten voor sets

Een paar draken, eigen wind of wind van de ronde levert 2 punten op. Is een wind tegelijk je eigen wind én de heersende wind, dan krijg je voor een paar daarvan tweemaal 2 punten.

Basispunten voor de winnaar

Vogel eet cake staat op de puntenkaart als: mahjong met kringen 1 "indien men daarmee een paar met bamboe 1 maakt". De vogel is de afbeelding op bamboe 1, de "cake" is kringen 1.

Verdubbelingen voor alle spelers

Deze verdubbelingen gelden voor iedereen, ook voor spelers die geen mahjong hebben.

De verdubbelingen voor dichte pungs en kongs tel je niet bij elkaar op: je neemt de hoogste. Hetzelfde geldt voor schoon, zeer schoon en zuiver.

Een pung van een wind die je eigen wind én de heersende wind is, verdubbelt je totaal twee keer.

Voorbeeld van een schoon spel in tekens:

Voorbeeld van een zuiver spel in kringen:

Verdubbelingen alleen voor de winnaar

Voorbeeld van kleine drie draken:

Een rekenvoorbeeld

Stel: jij bent Zuid en het is de ronde van Oost. Je maakt mahjong met een zelf gepakte steen:

De pung rode draken ligt open, de pung tekens 2 is dicht. Het paar is je eigen wind (Zuid).

Verdubbelingen: pung draken (1) en schoon spel, want alles is tekens plus troefstenen (1). Dat zijn twee verdubbelingen: 32 × 2 × 2 = 128 punten.

Verrekenen

• De winnaar ontvangt zijn punten van alle drie de andere spelers en betaalt zelf niets.
• De drie verliezers verrekenen onderling: iedereen ontvangt zijn eigen score van de andere twee en betaalt hun score.
• Oost betaalt en ontvangt altijd dubbel.
• Na het verrekenen is de som van alle scores nul.

In het voorbeeld krijg je als Zuid 128 punten van West, 128 van Noord en 256 van Oost: 512 in totaal.

De limiet

Per spel kun je maximaal 2.000 punten halen. Maakt Oost mahjong met de limiet, dan ontvangt hij van elke speler 4.000 punten. Meer dan 12.000 punten in één spel kan dus niet.

Limietspelen leveren een vaste waarde op. Je telt er geen losse punten of verdubbelingen bij op.

Onregelmatige limietspelen

Deze handen bestaan niet uit pungs en chows. Je speelt ze gesloten, alleen de laatste steen mag van tafel komen. Heb je zo'n hand wachtend als een ander mahjong maakt, dan krijg je de helft van de waarde.

Negen poorten:

Dertien wezen:

Windenslang:

Drakenslang:

Hof van Peking:

Zeven tweelingen:

Regelmatige limietspelen

Deze handen bestaan wel uit sets en een paar. De meeste mag je open spelen. Maakt een ander mahjong terwijl jij op zo'n hand wacht, dan tel je je stenen gewoon.

Vier winden:

Drie draken:

Jade spel: