Spelregels
MCR (Chinees Officieel): zo speel je het
De officiële Chinese wedstrijdregels met 81 combinaties en een minimum van 8 punten om te mogen winnen.
MCR (Mahjong Competition Rules) is de officiële Chinese wedstrijdvariant, in 1998 vastgelegd. Je speelt met 144 stenen en hebt minimaal 8 punten nodig om te winnen, opgebouwd uit 81 vaste combinaties van 1 tot 88 punten. Geluksstenen tellen niet mee voor dat minimum en alleen de winnaar wordt betaald: 8 basispunten van iedereen plus de handwaarde van de aflegger.
Wat is MCR?
MCR staat voor Mahjong Competition Rules. In Nederland heet het ook wel Chinees Officieel of, in het boekje van de Nederlandse Mahjong Bond, de Mahjong Competitie Regels. In China heet de variant Guobiao, "nationale standaard".
De regels zijn in 1998 in China vastgelegd, op basis van de vele verschillende manieren waarop mahjong werd gespeeld. Het doel: één eerlijke wedstrijdvariant. MCR is nu een van de grote internationale toernooivarianten. De European Mahjong Association (EMA) houdt een Europese ranglijst bij en in Nederland organiseert de NMB een MCR-competitie met eigen ranglijsten. Het tweede wereldkampioenschap mahjong werd in 2010 in Utrecht gespeeld, met 208 deelnemers.
Het kenmerk van MCR: 81 vastgelegde combinaties ("fan") met een waarde van 1 tot 88 punten, en een minimum van 8 punten om te mogen winnen. Dat maakt het spel rijk en tactisch, maar je moet wel even studeren.
Het spelmateriaal
Je speelt met 144 stenen: de drie soorten (kringen, bamboes, tekens), winden, draken en acht geluksstenen (bloemen en seizoenen).
Belangrijke begrippen uit het NMB-boekje:
- Hoekstenen: enen en negens.
- Troefstenen (ook edelstenen): winden en draken.
- Sluitpaar: het paar in je winnende hand.
Plaatsen, muur en delen
Plaatsen bepalen Je draait van elke wind één steen om, schudt ze en elke speler trekt er een. Wie Oost trekt, kiest zijn plaats. Zuid gaat rechts zitten, West tegenover en Noord links.
De muur bouwen Alle stenen worden geschud. In het NMB-boekje heet dat met een knipoog "het kwetteren van de mussen". Iedere speler bouwt een muur van achttien stenen lang en twee hoog.
Openen en delen 1. Oost gooit met twee dobbelstenen en telt tegen de klok in, beginnend bij zichzelf, om de zijde te bepalen waar de muur opengaat. 2. Die speler gooit ook, telt beide worpen op en telt dat aantal van rechts af op zijn muur. 3. De twee stenen op die plek worden naar rechts op de muur gelegd. 4. Oost pakt de eerste vier stenen, daarna Zuid, West en Noord, tot iedereen twaalf stenen heeft. 5. Oost neemt dan nog twee stenen (de eerste en de derde van de rij) en Zuid, West en Noord elk één. Oost begint met veertien, de anderen met dertien. 6. Voor elke gelukssteen leg je die open neer en pak je een vervangende steen van de dode kant van de muur. Oost begint.
Het spelverloop
Oost legt de eerste steen weg. Weggelegde stenen leg je netjes voor je neer, in rijtjes van zes. Op toernooien noem je de steen niet bij naam.
Je pakt een steen van de muur en legt er een weg. Zo heb je steeds dertien stenen en maak je mahjong met de veertiende.
Combinaties - Chow: drie opeenvolgende stenen van één soort, van de muur of van je linkerbuur.
- Pung: drie gelijke stenen, van de muur of van iedereen.
- Kong: vier gelijke stenen. Na een kong pak je een losse steen.
- Sluitpaar: twee gelijke stenen.
Een kong kun je maken van tafel (bij een verborgen pung), verborgen (alle vier zelf gepakt, met de afbeelding naar beneden op tafel) of door een open pung aan te vullen met een zelf gepakte vierde steen.
Een pung of kong gaat voor een chow, en mahjong gaat voor alles. Na een pung of kong gaat het spel verder bij de speler rechts van jou.
Mahjong roepen Maakt de veertiende steen je hand compleet, dan roep je "mahjong" of het Chinese "Hu" en leg je je stenen open. Weggelegde stenen blijven liggen tijdens het tellen. Die heb je nodig om bijvoorbeeld "laatste steen" te controleren.
Betalen
Alleen de punten van de winnaar worden geteld. Iedere verliezer betaalt 8 basispunten, plus extra voor wie de winnende steen weglegde.
| Situatie | Wie betaalt wat |
|---|---|
| Winnen op een weggelegde steen | aflegger: handwaarde + 8; andere twee: elk 8 |
| Zelf gepakt | alle drie: handwaarde + 8 |
| Valse mahjong | de overtreder betaalt elke speler 10 punten (NMB-boekje) |
Daarna schuift Oost door: de vorige Zuid wordt Oost. Oost blijft dus niet zitten als hij wint. Na elke ronde wissel je volgens een vast schema van plaats.
Is de laatste steen op zonder mahjong, dan is het remise en worden er geen punten geteld.
Een rekenvoorbeeld
Je wint op een weggelegde steen met:
- Schoon spel (alles kringen plus troefstenen): 6 punten
- Pung draken (witte draken): 2 punten
Samen 8 punten: precies genoeg. De aflegger betaalt 8 + 8 = 16, de andere twee betalen elk 8. Je ontvangt 32 punten.
Pak je de winnende steen zelf, dan komt er 1 punt "zelf gepakt" bij: 9 punten. Iedereen betaalt dan 9 + 8 = 17, samen 51.
Hoe je telt: de vijf principes
MCR kent vijf principes om dubbel tellen te voorkomen. Je begint altijd met de combinatie die het meeste waard is en telt daarna de kleinere erbij.
- 1Niet herhalen. Zit een combinatie vanzelf al in een andere, dan tel je hem niet apart. Bij een zuiver spel tel je bijvoorbeeld niet ook "één ontbrekende soort" of "geen troefstenen".
- 2Niet splitsen. Heb je sets gecombineerd tot een combinatie, dan mag je diezelfde sets niet anders indelen voor een andere combinatie.
- 3Niet hetzelfde. Heb je een set gebruikt voor een combinatie, dan mag je die set niet nog eens met andere sets gebruiken voor precies dezelfde combinatie.
- 4Kies het hoogste. Kan een set meedoen in een hoge en een lage combinatie, dan mag je de hoge kiezen.
- 5Eén keer extra. Na een combinatie mag je elke overgebleven set nog maar één keer combineren met een set die al gebruikt is.
Deze principes komen uit het officiële MCR-regelboek. In de praktijk gebruiken de meeste spelers een puntenkaart of teltool. De NMB heeft een teltool en een gratis puntenoverzicht.
De 81 combinaties
Hieronder staan alle combinaties, gegroepeerd per waarde. De Nederlandse namen volgen het boekje en het puntenoverzicht van de NMB, met de Engelse naam erbij.
1 punt (13 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Twee zuivere chows (Pure Double Chow) | twee gelijke chows in dezelfde soort |
| Twee gemengde chows (Mixed Double Chow) | dezelfde chow in twee soorten |
| Kleine straat (Short Straight) | twee aansluitende chows in één soort, zoals 123 + 456 |
| Twee hoeksteen-chows (Two Terminal Chows) | 123 en 789 in dezelfde soort |
| Pung hoek- of windsteen (Pung of Terminals or Honors) | pung enen, negens of een wind die niet je eigen of de heersende wind is |
| Open kong (Melded Kong) | een kong die open ligt |
| Eén ontbrekende soort (One Voided Suit) | een van de drie soorten ontbreekt |
| Geen troefstenen (No Honors) | geen winden en draken |
| Randwacht (Edge Wait) | winnen met de 3 op 12 of de 7 op 89 |
| Middenwacht (Closed Wait) | winnen met de middelste steen van een chow |
| Wachten op sluitpaar (Single Wait) | winnen met de steen voor je paar |
| Zelf gepakt (Self-Drawn) | winnende steen van de muur |
| Gelukssteen (Flower Tile) | per bloem of seizoen, alleen bij een geldige hand |
Kleine straat:
· Twee hoeksteen-chows:
2 punten (10 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Pung draken (Dragon Pung) | pung of kong van een draak |
| Heersende wind (Prevalent Wind) | pung of kong van de wind van de ronde |
| Eigen wind (Seat Wind) | pung of kong van je eigen wind |
| Gesloten spel (Concealed Hand) | geheel verborgen, winnen op een weggelegde steen |
| Alleen chows (All Chows) | vier chows, sluitpaar geen troefsteen |
| Vier dezelfde stenen (Tile Hog) | alle vier exemplaren van een steen in je hand, zonder kong |
| Dubbele pung (Double Pung) | pungs van hetzelfde getal in twee soorten |
| Twee verborgen pungs (Two Concealed Pungs) | twee zelf gepakte pungs |
| Verborgen kong (Concealed Kong) | een gesloten kong |
| Eenvoudige stenen (All Simples) | alleen 2 t/m 8 |
4 punten (4 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Buitenspel (Outside Hand) | elke set en het paar bevat een hoek- of troefsteen |
| Geheel verborgen spel (Fully Concealed Hand) | geheel verborgen en zelf gepakt |
| Twee open kongs (Two Melded Kongs) | twee open kongs |
| Laatste steen (Last Tile) | winnen met een steen waarvan de andere drie al zichtbaar zijn |
6 punten (7 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Alleen pungs (All Pungs) | vier pungs en een paar |
| Schoon spel (Half Flush) | één soort plus troefstenen |
| Gemengde oplopende chows (Mixed Shifted Chows) | drie chows in drie soorten, elk één hoger |
| Alle soorten (All Types) | kringen, bamboes, tekens, winden en draken in je hand |
| Open spel (Melded Hand) | alle sets en het paar van weggelegde stenen |
| Twee drakenpungs (Two Dragon Pungs) | twee pungs draken |
| Twee verborgen kongs (Two Concealed Kongs) | zie de opmerking hieronder |
Gemengde oplopende chows:
8 punten (9 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Gemengde straat (Mixed Straight) | 123, 456 en 789 in drie verschillende soorten |
| Omkeerbare stenen (Reversible Tiles) | alleen stenen die ondersteboven hetzelfde zijn |
| Drie gemengde chows (Mixed Triple Chow) | dezelfde chow in alle drie de soorten |
| Drie gemengde oplopende pungs (Mixed Shifted Pungs) | drie pungs in drie soorten, elk één hoger |
| Kippenspel (Chicken Hand) | een hand die verder nul punten oplevert |
| Laatste steen getrokken (Last Tile Draw) | winnen met de laatste steen van de muur |
| Laatste weggelegde steen (Last Tile Claim) | winnen met de laatste weggelegde steen |
| Winnen na kong (Out with Replacement Tile) | winnen met de losse steen na een kong |
| Kongroof (Robbing the Kong) | winnen met de steen waarmee een ander een pung tot kong maakt |
Omkeerbare stenen zijn volgens de NMB: bamboe 2, 4, 5, 6, 8 en 9, kringen 1, 2, 3, 4, 5, 8 en 9 en de witte draak.
Gemengde straat:
Drie gemengde chows:
12 punten (5 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Minder troefstenen en verweven stenen (Lesser Honors and Knitted Tiles) | losse stenen uit een verweven straat plus losse troefstenen, niet compleet |
| Verweven straat (Knitted Straight) | 147, 258 en 369 in drie soorten, plus een set en een paar |
| Hoogste vier (Upper Four) | alleen 6 t/m 9 |
| Laagste vier (Lower Four) | alleen 1 t/m 4 |
| Drie windpungs (Big Three Winds) | drie pungs winden |
Verweven straat:
16 punten (6 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Zuivere straat (Pure Straight) | 123, 456 en 789 in één soort |
| Drie kleuren hoeksteen-chows (Three-Suited Terminal Chows) | 123 + 789 in twee soorten en een paar vijven in de derde |
| Zuivere oplopende chows (Pure Shifted Chows) | drie chows in één soort die één of twee oplopen |
| Alle vijven (All Fives) | een 5 in elke set en in het paar |
| Drie gelijke pungs (Triple Pung) | pungs van hetzelfde getal in alle drie de soorten |
| Drie verborgen pungs (Three Concealed Pungs) | drie zelf gepakte pungs |
Zuivere straat:
Drie kleuren hoeksteen-chows:
24 punten (9 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Zeven tweelingen (Seven Pairs) | zeven paren |
| Grote troefstenen en verweven stenen (Greater Honors and Knitted Tiles) | alle zeven troefstenen los plus verweven stenen |
| Alle even pungs (All Even Pungs) | pungs van 2, 4, 6, 8 en een even paar |
| Zuiver spel (Full Flush) | alleen één soort |
| Drie gelijke zuivere chows (Pure Triple Chow) | drie gelijke chows in één soort |
| Drie zuivere oplopende pungs (Pure Shifted Pungs) | drie pungs in één soort, elk één hoger |
| Hoogste drie (Upper Tiles) | alleen 7 t/m 9 |
| Middelste drie (Middle Tiles) | alleen 4 t/m 6 |
| Laagste drie (Lower Tiles) | alleen 1 t/m 3 |
Zeven tweelingen:
32 punten (3 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Vier zuivere oplopende chows (Four Pure Shifted Chows) | vier chows in één soort, één of twee oplopend |
| Drie kongs (Three Kongs) | drie kongs, open of verborgen |
| Alleen hoek- en troefstenen (All Terminals and Honors) | alleen enen, negens, winden en draken |
48 punten (2 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Vier gelijke zuivere chows (Quadruple Chow) | vier gelijke chows in één soort |
| Vier zuivere oplopende pungs (Four Pure Shifted Pungs) | vier pungs in één soort, elk één hoger |
64 punten (6 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Alleen hoekstenen (All Terminals) | alleen enen en negens |
| Kleine vier winden (Little Four Winds) | drie pungs winden en een paar winden |
| Kleine drie draken (Little Three Dragons) | twee pungs draken en een paar draken |
| Alleen troefstenen (All Honors) | alleen winden en draken |
| Vier verborgen pungs (Four Concealed Pungs) | vier zelf gepakte pungs |
| Zuivere hoeksteen-chows (Pure Terminal Chows) | 123 + 123 + 789 + 789 en een paar vijven, alles één soort |
Zuivere hoeksteen-chows:
88 punten (7 combinaties)
| Combinatie | Omschrijving |
|---|---|
| Grote vier winden (Big Four Winds) | vier pungs winden |
| Grote drie draken (Big Three Dragons) | drie pungs draken |
| Jade spel (All Green) | alleen bamboe 2, 3, 4, 6, 8 en groene draak |
| Negen poorten (Nine Gates) | 1112345678999 in één soort, gesloten, plus één |
| Vier kongs (Four Kongs) | vier kongs |
| Zeven opeenvolgende tweelingen (Seven Shifted Pairs) | zeven opeenvolgende paren in één soort |
| Dertien wezen (Thirteen Orphans) | één van elke hoek- en troefsteen, één dubbel |
Zeven opeenvolgende tweelingen:
Negen poorten:
Dertien wezen:
Het kippenspel
Het kippenspel (chicken hand) is een bijzondere combinatie. Het is een winnende hand waarin verder geen enkele andere combinatie zit, behalve geluksstenen. Juist omdat zo'n hand nergens punten voor krijgt, levert hij 8 punten op. Daarmee haal je precies het minimum.
Het is lastiger dan het lijkt. Je hand mag geen enkel punt hebben: niet zelf gepakt, geen randwacht, geen eenvoudige stenen, geen ontbrekende soort. Een voorbeeld, gewonnen op een weggelegde steen met een tweezijdige wacht en met minstens één set van tafel:
Strategie in het kort
- Denk vanaf het begin in richting 8 punten. Kijk bij het delen welke combinatie van 6 of 8 punten het dichtst bij ligt: schoon spel, gemengde straat, drie gemengde chows of alleen pungs.
- Combineer kleine punten. Twee pungs draken (6) plus één ontbrekende soort (1) plus zelf gepakt (1) is ook 8.
- Blijf flexibel. Een gemengde straat en drie gemengde chows delen vaak stenen.
- Let op de laatste steen. "Laatste steen" (4 punten) en wachten op een randsteen of sluitpaar (1 punt) kunnen net het verschil maken.
Meer over tellen en strategie lees je in de uitleg over puntentelling.
Verschillen met andere varianten
| MCR | Nederlands (NTS) | Hongkong | Riichi | |
|---|---|---|---|---|
| Stenen | 144 | 136 | 144 | 136 |
| Minimum | 8 punten | 2 verdubbelingen | meestal 3 fan | 1 yaku |
| Combinaties | 81 vastgelegd | punten + verdubbelingen | korte fanlijst | yaku-lijst |
| Betalen | 8 basis + handwaarde | onderling, Oost dubbel | volgens tabel | han/fu-tabel |
| Oost blijft na winst | nee | nee | ja | ja |
| Dora en riichi | nee | nee | nee | ja |
MCR en riichi zijn de twee grote internationale wedstrijdvarianten. Riichi is gesloten en verdedigend, MCR is breder en meer gericht op het bouwen van combinaties. In Nederland spelen veel clubs beide.
Aanbevolen
Hiermee speel je het spel
Brede Engelstalige beginnersgids over Chinees en Amerikaans mahjong.
Uitgebreide Engelstalige gids over de regels en de geest van riichi.
Winkellinks zijn affiliatelinks: wij krijgen een kleine vergoeding, jij betaalt hetzelfde. Prijzen en voorraad zie je bij de winkel.
Veelgestelde vragen
Waarom heb je bij MCR minimaal 8 punten nodig?+
Het minimum dwingt je om een hand met enige waarde te bouwen, zodat snel uitgaan met een waardeloze hand niet loont. Geluksstenen tellen niet mee om aan die 8 punten te komen.
Wat is het verschil tussen MCR en Guobiao?+
Er is geen verschil in spel. Guobiao is de Chinese naam (nationale standaard), MCR (Mahjong Competition Rules) de internationale. In Nederland hoor je ook Chinees Officieel.
Hoeveel combinaties heeft MCR?+
81, met waarden van 1, 2, 4, 6, 8, 12, 16, 24, 32, 48, 64 en 88 punten. De gelukssteen telt daarbij als combinatie van 1 punt.
Wat is een kippenspel?+
Een winnende hand die verder geen enkele andere combinatie bevat. Juist daarom levert hij 8 punten op, precies het minimum.
Wie betaalt bij MCR?+
Wint iemand op een weggelegde steen, dan betaalt de aflegger de handwaarde plus 8 en betalen de andere twee elk 8. Bij zelf pakken betalen alle drie de handwaarde plus 8.
Waar kan ik MCR leren of spelen?+
De Nederlandse Mahjong Bond heeft een gratis spelregelboekje en puntenoverzicht. Veel aangesloten clubs spelen MCR, en er zijn toernooien met een eigen NMB-ranglijst.