Valse mahjong: wat gebeurt er als je je vergist?

Het overkomt iedereen een keer. Je ziet je hand, je denkt dat hij compleet is, je roept "Mahjong!" en legt je stenen open. En dan zegt iemand: "Wacht eens, dat klopt niet." Een valse mahjong is pijnlijk, maar het hoort bij het leren. Wat er daarna gebeurt, verschilt sterk per variant. Thuis lach je erom, op een toernooi kost het punten. In dit artikel lees je de regels per variant, gebaseerd op de reglementen van de Nederlandse Mahjong Bond.

Een valse mahjong is een claim op mahjong die niet klopt. Bijvoorbeeld omdat:

• je hand niet uit vier combinaties en een paar bestaat;
• je te veel of te weinig stenen hebt;
• je hand niet aan de minimumeis van de variant voldoet;
• je de verkeerde steen dacht nodig te hebben.

Een klassieke vergissing: het lijkt een complete hand, maar er staan geen vier combinaties en een paar. De 5-5 bamboe en de losse 6 bamboe vormen samen geen combinatie, en er liggen twee paren in de hand. Wie hier mahjong roept, zit fout.

Volgens het spelregelboekje van de Nederlandse Mahjong Bond krijgt een speler die ten onrechte mahjong claimt een dood spel, en wordt er gewoon doorgespeeld.

Wat betekent een dood spel? Volgens hetzelfde boekje:

• je mag geen mahjong meer maken;
• je krijgt geen punten;
• je moet wel betalen als een andere speler mahjong maakt.

Het boekje noemt nog een interessante regel: een speler is altijd zelf verantwoordelijk voor het juiste aantal stenen. Merk je zelf dat je er te veel of te weinig hebt, dan hoef je niets te zeggen. Medespelers mogen pas na het spel melden dat iemand een dood spel heeft. De meest voorkomende oorzaak: vergeten een losse steen te pakken na het declareren van een kong.

In MCR, zoals gespeeld op Europese toernooien, gelden strengere straffen. Het straffenoverzicht dat de Nederlandse Mahjong Bond publiceert (een vertaling van de EMA-versie) maakt onderscheid tussen soorten fouten:

Die 8 punten zijn de minimumeis in MCR: een hand moet minstens 8 punten waard zijn om mee te mogen winnen. Wie dat verkeerd inschat, betaalt dus. Meer over de 8-puntengrens lees je in MCR voor beginners.

In riichi heet een ernstige fout een chombo. Volgens de riichiregels van de Nederlandse Mahjong Bond (2025) wordt het spel na een chombo opnieuw gespeeld. Riichi-inzetten van die hand gaan terug naar de spelers, en de dealer draait niet door.

Een ongeldige winst declareren en de stenen laten zien, is een van de overtredingen die met een chombo wordt bestraft. De straf:

• Op een toernooi: 20.000 punten, die na afloop van het spel van je totaalscore worden afgetrokken.
• Buiten toernooien: een omgekeerde mangan-betaling. Je betaalt 4.000 punten aan Oost en 2.000 aan de andere spelers. Ben je zelf Oost, dan betaal je 4.000 aan elk van de andere spelers.

Een veelvoorkomende oorzaak in riichi is furiten: je wacht op een steen die je zelf al hebt weggegooid, en dan mag je niet winnen op een weggegooide steen van een ander. Meer daarover in riichi mahjong voor beginners.

Thuis bepaal je zelf hoe streng je bent. Veel groepen spreken iets milds af, bijvoorbeeld dat de speler een potje overslaat of een klein bedrag aan punten inlevert. Bij beginners is het vaak het fijnst om gewoon door te spelen zonder straf. Spreek het wel vooraf af, zodat er geen discussie ontstaat. Over omgangsvormen aan tafel lees je meer in mahjong etiquette.

1. 1Tel je stenen regelmatig, zeker na een kong. Zonder bloemen en kongs heb je dertien stenen in je hand, plus de steen die je net pakt.
2. 2Leg je hand in je hoofd uit elkaar: vier combinaties en een paar. Kun je ze alle vijf aanwijzen?
3. 3Ken de minimumeis van je variant. In MCR 8 punten, in riichi minstens één yaku, bij de Nederlandse regels geldt het spelregelboekje.
4. 4Laat je stenen pas zien als je zeker bent. In MCR is het tonen van stenen vóór de claim al een fout.
5. 5Roep het juiste woord. In MCR telt alleen "mahjong" of "hu".

Een valse mahjong kost bij de Nederlandse regels je kans op winst in dat spel, in MCR een dode hand plus strafpunten en in riichi een chombo met een flinke puntenstraf. Tel je stenen, ken de minimumeis en laat je hand pas zien als je zeker bent. Twijfel je over de regels van je variant, kijk dan bij de Nederlandse regels, MCR of riichi.