Het mahjong-emoji: waarom juist de rode draak?

Je ziet hem in chats rond Chinees Nieuwjaar, in bio's van spelers en onder foto's van een speelavond: 🀄, het mahjong-emoji. Een witte steen met een rood teken erop. Maar waarom is het juist de rode draak, en niet de één bamboe met zijn vogel of de oostenwind? Het antwoord zit in de geschiedenis van Unicode, de standaard die bepaalt welke tekens je computer en telefoon kennen.

Weinig mensen weten het, maar Unicode heeft een compleet blok voor mahjong. Het heet Mahjong Tiles en loopt van U+1F000 tot en met U+1F02F. Het blok kwam erbij in Unicode 5.1, uit 2008.

In die 44 tekens zit een complete set: de karakters, cirkels en bamboe van 1 tot en met 9, de vier winden, de drie draken, de bloemen en seizoenen, plus een jokersteen en de achterkant van een steen. Op je scherm zie je ze alleen als je lettertype ze kent. Anders verschijnt er een leeg vakje.

Op onze site tekenen we de stenen zelf, zodat ze overal goed te zien zijn. Dit zijn de drie draken:

De rode draak, rechts, is de enige van het hele blok die een emoji is.

Een teken in Unicode is nog geen emoji. Een emoji is een teken dat je telefoon standaard in kleur en als plaatje toont, met een eigen ontwerp per platform. Volgens het Unicode-overzicht op Wikipedia wordt U+1F004 standaard als emoji weergegeven. Met twee onzichtbare hulptekens, zogeheten variatiekiezers, kun je hem ook als gewoon zwart-wit teken laten zien. De andere 43 mahjongstenen hebben die emojiweergave niet: dat blijven teksttekens.

Daarom ziet 🀄 er op een iPhone anders uit dan op een Android-telefoon of in WhatsApp. Elk bedrijf tekent zijn eigen versie, maar altijd met het rode teken 中 op een lichte steen.

Het mahjong-emoji heeft een Japanse voorgeschiedenis. Nog voordat emoji wereldwijd bestonden, hadden Japanse telefoonaanbieders hun eigen sets met kleine plaatjes. Unicode legt in een officieel bestand vast welke Unicode-tekens overeenkomen met die oude telefoonsymbolen. Daaruit blijkt dat de aanbieders KDDI en SoftBank al een symbool hadden dat gelijkstaat aan U+1F004.

Toen in 2015 de eerste officiële emojilijst verscheen, Emoji 1.0, kwam de rode draak daarin terecht. Volgens Emojipedia stamt de steen uit het Japanse mahjong, waar de rode draak chun heet.

Een officiële reden waarom de telefoonmakers destijds voor deze steen kozen, hebben we niet gevonden. Wel is duidelijk waarom hij werkt: één teken, één kleur, direct herkenbaar als mahjong. Een bamboesteen of een cirkelsteen is op een klein scherm veel minder duidelijk.

Dat de enige mahjongsteen in emojivorm rood is, komt goed uit. In de Chinese cultuur staat rood voor geluk en voorspoed. Bij Chinees Nieuwjaar zie je overal rode lampionnen, rode decoraties en rode enveloppen met geld. Meer daarover lees je in Chinees Nieuwjaar en mahjong.

Het emoji past dus in die sfeer. Wie rond het nieuwjaarsfeest een berichtje stuurt met 🀄 erin, verwijst naar het spel dat in veel families bij het feest hoort, in de kleur die bij het feest hoort.

• In chats en sociale media, als je over een speelavond praat of iemand uitnodigt.
• Rond Chinees Nieuwjaar, naast 🧧 (de rode envelop) en 🐉.
• Bij mahjongclubs en -accounts, als herkenningsteken in een naam of bio.
• In apps en spellen, als icoontje voor een mahjongspel.

Let op dat het emoji niet betekent dat iemand mahjong solitaire speelt of het echte spel. Het staat gewoon voor mahjong in het algemeen.

De andere mahjongstenen kun je op een computer ook typen, bijvoorbeeld met een tekentabel. Of ze goed verschijnen, hangt af van het lettertype van de ontvanger.

Op een emoji is de rode draak een losse steen. In het spel is hij veel meer. De rode draak hoort bij de troefstenen: er zijn er vier van in een set, en drie dezelfde draken vormen een waardevolle pung.

Een pung rode draken levert in vrijwel elke variant punten op. In riichi is het een yakuhai: een pung die je hand meteen een yaku geeft. Alle draken bekijk je op de stenenpagina bij de draken.

Unicode heeft sinds versie 5.1 een heel blok mahjongstenen, maar alleen de rode draak, U+1F004, is een emoji. Hij had al een tegenhanger bij Japanse telefoonaanbieders en kwam in 2015 in de eerste emojilijst. Rood als kleur van geluk maakt hem extra passend rond Chinees Nieuwjaar. Benieuwd waar het woord mahjong zelf vandaan komt? Lees wat mahjong betekent en hoe je het uitspreekt.