Scores bijhouden bij mahjong: scoreblad, fiches of stokjes

Een hand tellen is één ding. Maar daarna moet je de punten ook nog verrekenen en de stand bijhouden, spel na spel, de hele avond. Daar gaat het vaak mis: een vergeten betaling, een rekenfout, een briefje dat zoekraakt. In dit artikel lees je hoe je de stand overzichtelijk bijhoudt.

Hoe je de waarde van een hand berekent, staat in puntentelling en, voor de Nederlandse regels, in punten tellen bij NTS. Hier gaat het om wat er daarna gebeurt.

Een scoreblad is de betrouwbaarste methode. Je ziet altijd terug wat er is gebeurd, en fouten zijn te herstellen.

Een eenvoudig scoreblad heeft een kolom per speler en een regel per spel. Noteer per spel:

• wie Oost was;
• wie mahjong maakte;
• de punten die elke speler ontvangt of betaalt.

De Nederlandse Mahjong Bond biedt op haar website scoreformulieren aan, onder meer voor MCR, en rekenhulpen in de vorm van spreadsheets voor de Nederlandse toernooiregels met drie, vier of vijf spelers. Daarin vul je de punten in en rekent het blad de verrekening, de heersende wind en wie Oost is zelf uit.

Bij de Nederlandse toernooiregels betaalt niet alleen de verliezer aan de winnaar. Volgens het spelregelboekje van de Nederlandse Mahjong Bond:

• ontvangt de winnaar zijn punten van de andere drie spelers;
• verrekenen de andere drie spelers hun punten onderling;
• betaalt en ontvangt Oost dubbel;
• is de som van alle punten na verrekening altijd nul.

Die laatste regel is je beste controle. Tel na elk spel de plussen en minnen op. Komt er geen nul uit, dan zit er een fout in.

Een voorbeeld van een correcte verrekening. De getallen zijn alleen ter illustratie.

Thuis is spelen met fiches vaak het gezelligst. Iedereen begint met evenveel fiches, en na elk spel betaal je elkaar uit. Aan het eind tel je wie de meeste heeft.

• Gebruik fiches in twee of drie kleuren met verschillende waarden.
• Spreek vooraf de waarde per kleur af.
• Ronde punten af als het te ingewikkeld wordt, bijvoorbeeld op tientallen.

Speel je met kinderen of beginners, dan kun je ook simpelweg één fiche geven voor elk gewonnen spel.

In riichi zijn puntstokjes standaard. Volgens de riichiregels van de Nederlandse Mahjong Bond (2025):

• hebben de stokjes de waarden 100, 1.000, 5.000 en 10.000, eventueel aangevuld met een stokje van 500 in een andere kleur;
• begint elke speler met 30.000 punten;
• leg je een stokje van 1.000 in als je riichi verklaart.

Andere riichiregels kunnen een ander startbedrag gebruiken. Kijk daarom altijd welke regels je speelt.

De NMB-regels geven ook een handige tip: betaal zo dat er zo min mogelijk stokjes nodig zijn. Een hand van 3.900 punten betaal je bijvoorbeeld met 4.000 en krijg je 100 terug, in plaats van negen stokjes van 100 neer te leggen.

Aan het eind van een riichi-partij trek je volgens dezelfde regels 30.000 punten af van je stand, tel je de winnaarsbonus (uma) erbij of eraf, en noteer je de eindscore, vaak gedeeld door 1.000, op het scoreformulier.

1. 1Oost niet dubbel laten betalen of ontvangen bij de Nederlandse regels.
2. 2Vergeten wie Oost was bij een spel. Noteer het altijd.
3. 3De som niet controleren. Bij de Nederlandse regels moet die nul zijn.
4. 4Stokjes door elkaar in riichi. Leg ze geordend en zichtbaar neer; de NMB-regels vragen dat ook.

• Een scoreblad of schrift en een pen
• Fiches of puntstokjes, als je die wilt gebruiken
• Een windindicator, zodat je weet wie Oost is

Puntstokjes en windindicators vind je bij de accessoires.

Houd de stand bij met een scoreblad, fiches of puntstokjes. Bij de Nederlandse regels is de som van alle punten na elk spel nul, en betaalt en ontvangt Oost dubbel. In riichi werk je met stokjes van 100 tot 10.000 en begin je volgens de NMB-regels met 30.000 punten. De scoreformulieren en rekenhulpen van de Nederlandse Mahjong Bond maken het extra makkelijk.