Mahjong voor ouderen en senioren: zo maak je het toegankelijk

Mahjong is een van de populairste spellen onder ouderen, zowel aan tafel als op de tablet. Dat is niet verwonderlijk. Je speelt het zittend, in je eigen tempo, en het is gezellig. Toch lopen ouderen soms tegen praktische dingen aan: kleine stenen, slecht licht of ingewikkelde regels. In dit artikel lees je hoe je mahjong toegankelijk maakt, of je nu zelf speelt, met je ouders speelt of activiteiten begeleidt.

• Je speelt het zittend en rustig. Er is geen haast, tenzij je dat zelf wilt.
• Het is sociaal. Vier mensen aan tafel, die praten en lachen.
• Je moet blijven nadenken. Elke beurt maak je een keuze.
• Het kan op elk niveau. Van heel eenvoudig tot zeer strategisch.

Wil je weten wat onderzoek zegt over mahjong en denkkracht? Lees dan is mahjong goed voor je hersenen?. Kort gezegd: er zijn voorzichtige aanwijzingen, maar mahjong is geen wondermiddel.

Kleine stenen met fijne tekens zijn lastig voor wie minder goed ziet. Let bij een set op:

• Groter formaat. Er bestaan sets met extra grote stenen. Die zijn makkelijker te pakken en te herkennen.
• Cijfers of letters in de hoek. Veel sets hebben kleine westerse cijfers op de stenen, of letters zoals E, S, W en N op de winden. Dat helpt enorm bij het herkennen.
• Contrast. Stenen met duidelijke, felle kleuren op een witte ondergrond lees je beter dan stenen met vage opdruk.

De Nederlandse Mahjong Bond leent op toernooien sets uit, zowel met als zonder Arabische cijfers. Ook in de clubwereld zijn sets met cijfers dus gewoon geaccepteerd.

De karakters (links) zijn voor de meeste Nederlanders het moeilijkst, omdat je Chinese tekens moet herkennen. De winden (rechts) hebben in veel sets een letter in de hoek.

• Licht van boven. Een lamp recht boven de tafel voorkomt schaduwen op de stenen.
• Een donkere, matte ondergrond. Een speelmat in een donkere kleur geeft contrast met witte stenen en voorkomt schittering.
• Rekjes. Met rekjes of latten staan de stenen rechtop en hoef je minder voorover te buigen.
• Een stevige stoel met armleuningen. Je zit al snel een paar uur.

In de koopgids matten en tafels vind je opties.

De volledige puntentelling van veel varianten is ingewikkeld. Dat hoeft niet. Spreek gerust een eenvoudigere versie af:

1. 1Speel zonder punten: wie mahjong maakt, wint het potje.
2. 2Of tel alleen de grote dingen: bijvoorbeeld een bonus voor een hand in één kleur of een groep draken.
3. 3Help elkaar. Speel de eerste potjes met open stenen.

Bij de Nederlandse Mahjong Bond is er bij toernooien een aparte groep voor recreanten. Volgens de bond wordt daar "meer ontspannen gespeeld" en helpen spelers elkaar met de puntentelling. Dat is precies de sfeer die veel ouderen zoeken.

Mahjong speel je met vier. Een groep vinden kan op verschillende manieren:

• Een mahjongclub. Nederland telt bijna dertig clubs die zijn aangesloten bij de Nederlandse Mahjong Bond, verspreid over het land. Veel clubs hebben vaste speelavonden of -middagen. Meer over de Nederlandse speelcultuur lees je in mahjong in Nederland.
• Het buurthuis of de bibliotheek. Vraag of er een spelletjesmiddag is, of start er zelf een.
• Familie. Mahjong is een mooi spel om met kinderen en kleinkinderen te spelen.

Veel ouderen spelen mahjong solitaire op de tablet. Dat is een ander spel dan het tafelspel: je zoekt paren in plaats van combinaties. Het is wel een prima manier om de stenen te leren kennen. Je kunt het hier op de site gratis spelen.

Tips voor tablets:

• Kies een spel met grote stenen of zoomfunctie.
• Kies een versie zonder tijdslimiet, dan speel je rustig.
• Let op reclame en aankopen in de app. Hoe je dat voorkomt, lees je in mahjong solitaire zonder reclame.

Begeleid je een groep in een zorginstelling of dagbesteding? Een paar extra tips:

• Houd het potje kort en de regels eenvoudig.
• Gebruik een set met grote stenen en cijfers.
• Laat deelnemers helpen met het bouwen van de muur. Dat is goed voor de fijne motoriek en het hoort bij het ritueel.
• Mensen die vroeger hebben gespeeld, herkennen het spel vaak snel. Laat hen de anderen helpen.

Mahjong is een prachtig spel voor ouderen: rustig, sociaal en uitdagend. Met grote stenen, goed licht en eenvoudige regels maak je het voor iedereen toegankelijk. Zoek een club met een recreatieve sfeer, start zelf een groepje of speel solitaire op de tablet. Op zoek naar een geschikte set? Kijk bij de koopgids mahjongsets.