Jokers ruilen en slim inzetten in Amerikaans mahjong

Jokers zijn de waardevolste stenen in Amerikaans mahjong. Ze vullen een pung, kong of quint aan en maken handen mogelijk die anders bijna niet te halen zijn. Wie weet hoe en wanneer je een joker ruilt, haalt er nog meer uit. In de gids Amerikaans mahjong uitgelegd staat de basisregel. Deze post gaat dieper: het ruilen, de timing, de weggegooide joker en hoe je jokers over je hand verdeelt.

Volgens de regels mag een joker nooit als losse steen of in een paar worden gebruikt. Sloper merkt op dat de NMJL die regel voor de kaart van 2026 extra heeft toegelicht met voorbeelden.

Een kong van vier cirkels 5. Met jokers erbij kan dit een quint worden: er zijn maar vier cirkels 5 in de set, dus een vijfde steen kan alleen een joker zijn.

Ligt er bij een speler een joker in een open combinatie, en heb jij de echte steen die die joker vervangt? Dan mag je ruilen: jij legt de echte steen in de combinatie en neemt de joker. Volgens Tom Sloper geldt daarbij:

1. 1Alleen op je eigen beurt.
2. 2Eerst moet je een veertiende steen hebben. Dat kan door een steen van de muur te pakken, of door een weggegooide steen te claimen en een complete open combinatie neer te leggen.
3. 3Van elk rekje, ook van je eigen open combinaties.
4. 4Zoveel als je kunt, van verschillende rekjes, zolang je nog niet hebt weggegooid.
5. 5De joker gaat naar je dichte stenen. Daarna gooi je een steen weg of roep je mahjong.

Een beperking die Sloper noemt: heb je net een open combinatie gemaakt, dan mag je een joker die je daarna ruilt niet aan die nieuwe combinatie toevoegen. Volgens hem staat die regel niet op de kaart zelf, maar in een brief en een bulletin van de NMJL.

Volgens Sloper bevat het NMJL-regelboekje sinds 2023 bovendien een zware straf, een dode hand, voor wie een joker buiten zijn beurt ruilt.

Bijna altijd, maar niet zonder nadenken.

Ruilen loont als:

• je de echte steen toch niet nodig hebt;
• je met de joker een combinatie in je eigen hand kunt afmaken;
• je daarmee voorkomt dat een tegenstander die joker straks ophaalt.

Twijfel als:

• je de echte steen zelf nodig hebt voor een paar of een losse steen, want daar mag een joker niet in;
• het ruilen te veel verraadt over je hand. Wie een groene draak inlegt, laat zien dat hij geen groene draken verzamelt.

Een joker die jij open neerlegt, kan een ander van je afpakken. Daarom zeggen veel spelers: leg liever echte stenen open en houd jokers verborgen als dat kan. Moet je toch een joker in een open combinatie leggen, besef dan dat iedereen met de echte steen hem kan ophalen.

Andersom: hou bij welke echte stenen nog in het spel zijn. Liggen er al drie van een steen op tafel en ligt de vierde als joker bij een tegenstander, dan weet je dat je die joker niet kunt ruilen.

Hier zijn de regels de afgelopen jaren veranderd, en dat laat zien waarom je altijd de regels van het lopende jaar moet volgen:

• In een bulletin van januari 2025 schreef de NMJL volgens Sloper dat een weggegooide joker nooit voor een open combinatie mocht worden geclaimd, alleen voor mahjong.
• Bij de kaart van 2026 kwam er volgens Sloper een nieuwe regel: een weggegooide joker mag nooit worden opgepakt. Het is een dode steen.

Speel je met een oudere kaart, spreek dan vooraf af welke regel jullie volgen.

Wanneer gooi je zelf een joker weg?

Bijna nooit. Een joker is flexibel en past in veel handen. Toch kan het voorkomen, bijvoorbeeld als je hand alleen nog paren en losse stenen nodig heeft en je de muur niet wilt helpen. Weet dan dat je hem voorgoed kwijt bent.

• Tel je jokers mee bij het kiezen van een hand. Twee jokers maken een quint of een moeilijke kong opeens haalbaar.
• Kies handen met veel pungs, kongs en quints als je veel jokers hebt. Een hand vol paren en losse stenen heeft niets aan jokers.
• Zet jokers in de dichte combinaties waar mogelijk, zodat ze niet geroofd worden.
• Houd een echte steen vast waarmee je straks een joker van een ander kunt ophalen.

Jokers mag je nooit doorgeven in de Charleston of de hoffelijkheidsruil. Hoe je in de Charleston kiest wat je wél doorgeeft, lees je in Charleston-strategie.

Een joker ruil je op je eigen beurt, na je veertiende steen en vóór je weggooit, van elk rekje. Leg liever echte stenen open en houd jokers in je dichte hand, zodat niemand ze kan ophalen. Een weggegooide joker is volgens de nieuwste regels een dode steen. Controleer altijd de regels die bij je kaart van dit jaar horen; hoe je die bestelt, lees je in de NMJL-kaart bestellen. De volledige regels staan bij Amerikaans mahjong.