Steen kwijt? Zo vul je een incomplete mahjongset aan

Je stalt de stenen uit, telt ze na en komt er één te kort. Vervelend, maar geen ramp. In dit artikel lees je hoe je erachter komt welke steen er ontbreekt en welke opties je hebt om je set weer compleet te maken.

Ontbreken er alleen bloemen of seizoenen? Dat is een apart verhaal, met andere oplossingen. Lees dan bloemen en seizoenen.

Tel eerst goed. Een Chinese set heeft meestal 144 stenen, een riichiset 136 speelstenen en een Amerikaanse set minstens 152. Welke aantallen bij jouw set horen, lees je in hoeveel stenen heeft een mahjongspel.

De snelste manier om de ontbrekende steen te vinden:

1. 1Sorteer de stenen per soort: karakters, cirkels, bamboe, winden, draken.
2. 2Leg elke soort in stapeltjes van vier gelijke stenen.
3. 3Het stapeltje met drie is je ontbrekende steen.

Hier mist een cirkel 4. Bloemen en seizoenen komen elk maar één keer voor, dus die controleer je op nummer.

Veel sets hebben een paar lege reservestenen. Juist daarom heeft de witte draak in veel sets een gekleurde rand: zo zie je het verschil tussen een witte draak en een lege reservesteen. Op de pagina over de draken zie je hoe dat eruitziet.

Zo maak je van een reservesteen een vervanger:

• Plak een klein etiket op de voorkant met de naam of code van de ontbrekende steen. Dat kun je later weer verwijderen.
• Schrijf er niet blijvend op als je de set ooit wilt verkopen of als het een vintage set is.
• Gebruik de vervanger alleen voor die ene steen, zodat niemand in de war raakt.

In Amerikaans mahjong werkt hetzelfde principe zelfs officieel: de National Mah Jongg League verkoopt jokerstickers, zodat je gewone stenen tot joker kunt maken.

Wil je een echte vervanger, dan moet hij zoveel mogelijk gelijk zijn aan de rest. Neem een schuifmaat of liniaal en noteer:

Maak een duidelijke foto van een steen naast een liniaal, voor- en achterkant. Daarmee kun je vergelijken als je ergens een losse steen of incomplete set ziet.

Losse stenen vind je soms bij tweedehands aanbod van incomplete sets, bijvoorbeeld op Marktplaats, of bij verzamelaars. Bij oude sets is het lastig om een precieze match te vinden. Meer over oude sets lees je in een vintage mahjongset kopen.

Vaak is de betrouwbaarste oplossing: koop dezelfde set nog een keer, als die nog verkrijgbaar is. Dan heb je een volledige reserve. Ontbreekt er later weer iets, dan pak je de vervanger uit de tweede set.

Is precies dezelfde set niet meer te koop, dan kun je een goedkope set van hetzelfde formaat als donor nemen. Gebruik die vervanger dan bij voorkeur alleen voor stenen waar het minst op aankomt, of speel met de hele donorset zodra je een tweede steen kwijt bent.

Soms kun je prima zonder de ontbrekende steen verder:

• Een bloem of seizoen kwijt? Speel een variant zonder bloemen, zoals de Nederlandse regels of riichi. Die gebruiken 136 stenen.
• Een Amerikaanse joker kwijt? Gebruik een reservesteen met een sticker. Met minder dan acht jokers verandert het spel.
• Een gewone steen kwijt? Thuis kun je tijdelijk spelen met drie in plaats van vier. Het spel wordt dan wel iets anders, want je kunt met die steen geen kong meer maken. Op een club of toernooi speel je alleen met complete sets.

• Tel na elke speelavond, of in elk geval als er gasten waren. Laat iemand het als vaste taak doen.
• Bewaar de stenen in vakken of bakjes per soort. Dan zie je meteen of er een vak minder vol is.
• Speel op een mat met rand, zodat stenen niet van tafel vallen. Kijk bij de matten en tafels.
• Maak schoon zonder te verliezen: werk per soort, op een handdoek. Hoe dat veilig gaat, lees je in je mahjongset schoonmaken.

Sorteer in stapeltjes van vier om de ontbrekende steen te vinden. Gebruik een lege reservesteen met een etiket, of zoek een losse vervanger met precies dezelfde maat en vooral dezelfde achterkant. Een tweede, gelijke set is de veiligste reserve. Toe aan een nieuwe set? Bekijk de mahjongsets.