Mahjong spelen zonder set: met kaarten, papier of een app

Je wilt mahjong leren of spelen, maar er is geen set in huis. Of je zit op vakantie en de set past niet in de koffer. Geen probleem: mahjong kun je ook spelen zonder stenen. In dit artikel zie je de opties op een rij, van mahjongkaarten tot zelfgemaakte papieren stenen en apps.

Er bestaan speelkaarten die precies dezelfde afbeeldingen hebben als mahjongstenen. Je speelt er hetzelfde spel mee, alleen met kaarten in plaats van stenen. Mahjongexpert Tom Sloper beschrijft op zijn FAQ-site verschillende soorten, zowel Chinese als Amerikaanse kaartspellen. Een Amerikaanse versie bevat bijvoorbeeld ook jokers.

Voordelen:

• Licht en klein. Een pakje kaarten past in elke tas.
• Stil. Geen geklik van stenen, handig in de trein of een vakantiehuisje.
• Goedkoop vergeleken met een volledige set.

Nadelen:

• Een muur bouwen is lastig. Je legt de kaarten meestal in een stapel in plaats van een muur.
• Kaarten vasthouden in plaats van ze op een rekje te zetten, vraagt even wennen.
• Het voelt anders. Veel spelers missen het gewicht en geluid van echte stenen.

Heb je geen mahjongkaarten, dan kun je ze zelf maken. Je hebt 136 kaartjes nodig: van elke steen vier. Zo maak je ze:

1. 1Knip stevig papier of karton in gelijke rechthoekjes.
2. 2Teken op elk kaartje een steen. Voor de cirkels teken je rondjes, voor de bamboe streepjes, en voor de karakters schrijf je het cijfer met een letter, bijvoorbeeld "3K".
3. 3Voor de winden schrijf je O, Z, W en N. Voor de draken een R, G en W in een kader, of kleur ze in.
4. 4Maak van elk kaartje vier exemplaren.

Wat je nodig hebt:

Sloper biedt op zijn site ook een printversie aan van een basisspel van 136 kaarten. Op de pagina alle mahjongstenen zie je hoe elke steen eruitziet, zodat je ze goed kunt natekenen.

Met een gewoon spel kaarten kun je het principe van mahjong oefenen, maar niet het echte spel. Het probleem: een kaartspel heeft vier kleuren van dertien kaarten, en maar één exemplaar van elke kaart. Mahjong heeft drie kleuren van negen, vier exemplaren van elke steen, plus winden en draken.

Wil je toch oefenen, dan kun je met twee of meer spellen kaarten werken en bijvoorbeeld alleen de kaarten één tot en met negen gebruiken. Je oefent dan het maken van reeksen en groepen. De winden en draken ontbreken, dus het blijft een oefenvorm.

Leuk weetje: mahjong is zelf waarschijnlijk voortgekomen uit Chinese kaartspellen. Een van de voorlopers is het kaartspel madiao, dat met veertig kaarten in vier kleuren werd gespeeld. Meer over die achtergrond lees je in de geschiedenis van mahjong.

De makkelijkste manier om zonder set te spelen, is online. Er zijn apps en websites waar je tegen de computer of tegen andere spelers speelt, in allerlei varianten. Let daarbij goed op het verschil tussen echt mahjong en mahjong solitaire. Veel apps met "mahjong" in de naam zijn eigenlijk solitaire, een puzzel voor één persoon. In mahjong online spelen lees je waar je het tafelspel online speelt.

Speel je vaker, dan wil je vroeg of laat echte stenen. Het geluid, het gewicht en het bouwen van de muur horen er gewoon bij. Voor onderweg zijn er kleine reissets. Kijk in de koopgids reissets voor sets die in een tas of koffer passen.

Zonder set kun je prima mahjong spelen: met mahjongkaarten, zelfgemaakte papieren stenen of een app. Een gewoon spel kaarten is alleen geschikt om te oefenen. Speel je met z'n tweeën of drieën, lees dan ook mahjong met 2 of 3 spelers.