Geluk en bijgeloof aan de mahjongtafel: tien gebruiken

Wie weleens in een Chinese familie mahjong heeft gespeeld, heeft het misschien gemerkt: er wordt niet zomaar ergens gaan zitten, je klopt niemand op de schouder, en als iemand een reeks potjes verliest, verdwijnt hij even naar het toilet. Mahjong is een spel met veel geluk, en waar geluk is, is bijgeloof. In dit artikel lees je de bekendste gebruiken, waar ze vandaan komen en hoe je er als gast mee omgaat.

Het bekendste bijgeloof. In het Chinees klinkt het woord voor boek (书, shū) precies hetzelfde als het woord voor verliezen (输, shū). Een boek meenemen naar de mahjongtafel staat dus gelijk aan verlies meebrengen. National Geographic noemt boeken daarom "verboden" aan tafel. Ook buiten mahjong gelden boeken bij Chinese gokspelen als ongeluk.

Een speler op de schouder of de rug kloppen, zou zijn geluk verstoren of zijn winnende reeks doorbreken. Dat staat zowel op Wikipedia als bij National Geographic. Volgens de Taiwanese zender TVBS geloven Taiwanese spelers dat een klopje op de rug het geluk "verstrooit".

Heb je een reeks potjes verloren? Ga dan even naar het toilet en was je handen. Volgens het bijgeloof spoel je zo je pech weg. Het heeft ook een praktisch voordeel: even weg van de tafel helpt om je hoofd leeg te maken.

Waar je zit, zou invloed hebben op je geluk. Daarom wordt de zitplaats vaak willekeurig bepaald, bijvoorbeeld door windstenen te trekken. Volgens Wikipedia geloven sommige spelers ook dat het geluk brengt als de tafel schuin staat ten opzichte van de muren. Hoe je de zitplaatsen bepaalt, lees je in winden en rondes.

Volgens TVBS vermijden spelers in Taiwan bij Nieuwjaarspotjes stoelen die naar een deur of open ruimte gericht zijn, om het geluk vast te houden. Een stoel met rugleuning, liefst tegen een muur, staat juist voor stabiliteit.

National Geographic noemt nog een opvallend bijgeloof: als aan het begin van een potje vier keer achter elkaar een westenwind wordt weggegooid, geldt dat als ongeluk. Volgens National Geographic lijken "vier" en "west" in het Chinees op elkaar, en vier klinkt bovendien als het woord voor dood. Samen een slecht voorteken.

Volgens TVBS vermijden spelers in Taiwan vloeken aan tafel, omdat dat hun geluk en energie zou verstoren. Ook een goede gewoonte voor mensen die niet bijgelovig zijn.

Een bijzondere: in Taiwan wordt volgens TVBS afgeraden om te spelen vlak na het knippen van je haar, het nemen van een bad of het knippen van je nagels. Je zou daarmee je geluk "wegknippen" of "wegspoelen". Wie het gelooft, plant de kappersafspraak dus na de speelavond.

In families die om kleine bedragen spelen, wordt het uitlenen van geld tijdens het spel afgeraden. Volgens TVBS zou je daarmee je geluk aan een ander overdragen.

Bestaat beginnersgeluk? Volgens Wikipedia geloven veel spelers dat beginners vaker winnen. Wetenschappelijk is daar niets over bekend, maar iedereen kent wel een verhaal over een nieuwe speler die op de eerste avond met de winst naar huis ging.

Er is ook een serieuze kant. Mahjong wordt in Azië vaak om geld gespeeld. Onderzoek van de in Australië werkzame psycholoog Keis Ohtsuka, aangehaald door National Geographic, wees uit dat spelers met veel bijgelovige overtuigingen vatbaarder zijn voor gokverslaving. Wie gelooft dat hij zijn geluk kan beïnvloeden met een plek aan tafel of het wassen van zijn handen, speelt soms langer door dan verstandig is.

Op Nederlandse clubs en toernooien wordt om punten gespeeld, niet om geld. Dan is bijgeloof vooral een leuk gespreksonderwerp.

Speel je mee in een familie of groep waar deze gebruiken leven?

• Laat boeken en tijdschriften weg van de tafel.
• Klop niemand op de schouder, ook niet als compliment.
• Vraag gerust waar je mag zitten.
• Lach er niet om. Voor sommige spelers is het een dierbare familietraditie.

Rond mahjong bestaan veel bijgelovige gebruiken: geen boek op tafel, niemand op de schouder kloppen en je handen wassen bij pech. Ze komen voort uit Chinese woordspelingen en volksgeloof, en zijn vooral rond Chinees Nieuwjaar, aan het begin van het jaar van de Geit, springlevend. Zie ze als traditie, niet als regel, en respecteer wat je medespelers belangrijk vinden.